ไม่ว่าจะเป็นนักเคมีที่ทำงานในห้องปฏิบัติการมานาน หรือเด็ก ๆ ที่มีความตั้งใจอยากก้าวสู่อาชีพดังกล่าว การศึกษาข้อมูลเกี่ยวกับความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการเคมีจัดเป็นเรื่องพื้นฐานลำดับแรก ๆ ที่ทุกคนต้องรู้ไว้ เพื่อสร้างความปลอดภัยสูงสุด ลดความเสี่ยงต่อการเกิดอุบัติเหตุซึ่งอาจก่อให้เกิดอันตรายทั้งกับตนเอง คนรอบข้าง ไปจนถึงสถานที่ และรายละเอียดเหล่านี้ยังอยู่ในรายวิชาเคมีระดับชั้น ม.4 อีกด้วย
อันตรายที่อาจเกิดขึ้นได้ในห้องปฏิบัติการเคมี
1. ไฟไหม้
อาจเกิดจากการใช้ไฟในการปฏิบัติงาน การเกิดเปลวไฟ ต้มสารละลายอินทรีย์ หรือปล่อยให้สารละลายอินทรีย์ระเหยง่ายภายในบิกเกอร์
2. การระเบิด
มีโอกาสเกิดได้หากต้มสารเคมีในระบบปิด เช่น การย่อยสาร การกลั่นสาร ไปจนถึงอาจเกิดจากการทำปฏิกิริยาของสารเคมีในกลุ่มสารที่ไม่เข้าพวกกัน
3. ผิวไหม้เกรียม
เป็นอันตรายกับร่างกายอย่างมาก เกิดได้ทั้งสารเคมีบางชนิดหกสัมผัสกับร่างกาย การสัมผัสความร้อนระหว่างปฏิบัติงาน เช่น กรดกับเบส
4. ถูกบาด
ส่วนมากมักเกิดจากการใช้งานวัสดุที่ผลิตจากแก้ว เช่น บิกเกอร์ เทอร์โมมิเตอร์ หรือการสวมต่อระหว่างเครื่องแก้ว 2 ชิ้น ด้วยสายยาง
5. การสูดดมสารเคมี
เสี่ยงต่อการเกิดปัญหาระบบทางเดินหายใจ อาจมีสาเหตุทั้งจากสูดดมแบบไม่ตั้งใจ เช่น สารเคมีหกรดเสื้อผ้า หรือสูดดมสารเหล่านั้นโดยตรง เป็นต้น
6. สารเคมีเข้าสู่ปาก
มีทั้งการดูดสารเคมีเข้าสู่ช่องปากโดยตรง การสัมผัสสารเคมีแล้วหยิบอาหารเข้าปาก หรือแม้แต่การแอบทานขนม ของขบเคี้ยว ลูกอมในห้องปฏิบัติการก็อาจมีสารเคมีปนเปื้อนอยู่
ข้อปฏิบัติพื้นฐานเพื่อสร้างความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการเคมี
- ศึกษารายละเอียดแผนผังทั้งหมดของห้องปฏิบัติการให้ละเอียด ปัจจัยสำคัญคือต้องรู้เส้นทางการออกสู่ภายนอกให้เร็วสุดกรณีเกิดเหตุฉุกเฉิน
- ไม่สวมรองเท้าเปิดหน้า เปิดส้น หรือรองเท้าแตะ ขณะทำงานในห้องปฏิบัติการเด็ดขาด
- การแต่งกายสุภาพ เหมาะสม มีชุดและอุปกรณ์ป้องกันพื้นฐานสวมใส่อยู่ครบถ้วน
- นำสิ่งของจำเป็นเข้าเท่านั้นเมื่อต้องปฏิบัติงานในห้องปฏิบัติการเคมี
- ปฏิบัติตามกฎของห้องอย่างเคร่งครัด
- อยู่ในอาการสำรวม ทำหน้าที่ตามมอบหมาย ไม่หยอกล้อเล่นกันเด็ดขาด
- ห้ามทานอาหาร ขนมขบเคี้ยว เครื่องดื่มทุกชนิด และห้ามนำเข้ามายังห้องปฏิบัติการด้วย
- หลีกเลี่ยงการสัมผัสหรือสูดดมสารเคมีโดยตรงทุกกรณี
- ปฏิบัติตามคำสั่งของครูหรือผู้สอนเท่านั้น ห้ามทำขั้นตอนใด ๆ นอกเหนือจากที่ระบุไว้เป็นอันขาด
จริง ๆ แล้วความปลอดภัยในห้องปฏิบัติการเคมีเป็นสิ่งพื้นฐานที่ทุกคนต้องปฏิบัติตามอย่างเคร่งครัด เพื่อความปลอดภัย ลดความเสี่ยงจรากอุบัติเหตุ และยังช่วยทำให้งานสำเร็จลุล่วงภายในเวลาอันรวดเร็ว ส่วนใครสนใจมองหาคอร์สเรียนเคมี คอร์สเคมีกับครูปีโป้ พร้อมเปิดต้อนรับทุกคนที่มีเป้าหมายชัดเจน สอนสนุก เข้าใจง่าย ได้ความรู้ครบถ้วน
