โครงสร้างลิวอิส สอวน. เคมี เขียนทีละขั้น พร้อมประจุฟอร์มอลและโจทย์ฝึก

โครงสร้างลิวอิส สอวน. เคมี เขียนทีละขั้น พร้อมประจุฟอร์มอลและโจทย์ฝึก

สารบัญ

โครงสร้างลิวอิส คือแผนภาพที่ใช้จุดแทนเวเลนซ์อิเล็กตรอน และใช้เส้นแทนคู่อิเล็กตรอนที่สร้างพันธะ เพื่อบอกว่าอะตอมในโมเลกุลหรือไอออนต่อกันอย่างไร และมีอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยวอยู่ตรงไหน วิธีเขียนให้ถูกมี 5 ขั้น คือ นับเวเลนซ์อิเล็กตรอนรวม เลือกอะตอมกลาง ต่อพันธะเดี่ยว เติมคู่โดดเดี่ยว แล้วปรับเป็นพันธะคู่หรือพันธะสามพร้อมเช็กประจุฟอร์มอลด้วยสูตร FC = V − L − B/2

ใน สอวน. เคมี เรื่องนี้ไม่ได้อยู่โดด ๆ แต่เป็นขั้นแรกของโจทย์อีกหลายแนว ทั้งรูปร่างโมเลกุล สภาพขั้ว เรโซแนนซ์ และกรด-เบสลิวอิส ถ้าเขียนโครงสร้างผิดตั้งแต่ต้น ข้อที่ต่อยอดจากมันก็ผิดตามทั้งหมด พี่ปีโป้เลยสรุปให้ครบในหน้าเดียว ตั้งแต่หลักการ วิธีเขียนทีละขั้น ข้อยกเว้นที่ข้อสอบชอบหลอก ไปจนถึงโจทย์ฝึกพร้อมเฉลย

โครงสร้างลิวอิส คืออะไร

โครงสร้างลิวอิส (Lewis structure) ตั้งชื่อตาม Gilbert N. Lewis นักเคมีชาวอเมริกันที่เสนอแนวคิดเรื่องอะตอมใช้อิเล็กตรอนร่วมกันเป็นคู่ในปี 1916 ในแผนภาพนี้มีสัญลักษณ์แค่ 3 อย่าง

  • สัญลักษณ์ธาตุ แทนนิวเคลียสกับอิเล็กตรอนชั้นในทั้งหมด
  • เส้น 1 เส้น แทนอิเล็กตรอน 1 คู่ที่ใช้สร้างพันธะ พันธะคู่เขียน 2 เส้น พันธะสามเขียน 3 เส้น
  • จุด 2 จุด แทนอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว (lone pair) ที่ไม่ได้ใช้สร้างพันธะ

สิ่งที่โครงสร้างลิวอิสบอกเราได้คือ อะตอมไหนต่อกับอะตอมไหน พันธะเป็นพันธะเดี่ยว คู่ หรือสาม และแต่ละอะตอมมีคู่โดดเดี่ยวกี่คู่ ส่วนสิ่งที่มันไม่ได้บอกโดยตรงคือรูปร่างสามมิติ ซึ่งต้องเอาไปใช้ต่อกับทฤษฎี VSEPR อีกที

ก่อนเริ่ม น้องต้องหาจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนให้คล่องก่อน สำหรับธาตุหมู่หลัก จำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนเท่ากับเลขหมู่ในระบบเดิม ถ้ายังไม่แม่นเรื่องนี้ ลองทบทวนการจัดเรียงอิเล็กตรอนและตารางธาตุ 8 หมู่ก่อน

ทำไมโครงสร้างลิวอิสสำคัญกับข้อสอบ สอวน. เคมี

พี่ปีโป้มองว่าโครงสร้างลิวอิสเป็น “ประตู” ของบทพันธะเคมีทั้งบท เพราะโจทย์เหล่านี้ต้องเขียนโครงสร้างลิวอิสก่อนทั้งนั้น

เรื่องที่ต่อยอดใช้ข้อมูลอะไรจากโครงสร้างลิวอิส
รูปร่างโมเลกุล (VSEPR)จำนวนพันธะและคู่โดดเดี่ยวรอบอะตอมกลาง
สภาพขั้วของโมเลกุลรูปร่างและตำแหน่งของคู่โดดเดี่ยว
เรโซแนนซ์และความยาวพันธะตำแหน่งพันธะคู่ที่สลับกันได้
ประจุฟอร์มอลจำนวนอิเล็กตรอนพันธะและคู่โดดเดี่ยวของแต่ละอะตอม
พันธะซิกมาและพันธะไพชนิดของพันธะเดี่ยว คู่ และสาม
กรด-เบสลิวอิสอะตอมไหนมีคู่โดดเดี่ยวให้ และอะตอมไหนขาดอิเล็กตรอน

ถ้าดูแนวข้อสอบ สอวน. เคมีจะเห็นว่าพันธะเคมีเป็นหนึ่งในบทหลักของการสอบคัดเลือก และโจทย์ส่วนใหญ่ไม่ได้สั่งว่า “จงเขียนโครงสร้างลิวอิส” ตรง ๆ แต่ถามรูปร่าง มุมพันธะ หรือประจุแทน ซึ่งทุกข้อต้องเริ่มจากโครงสร้างลิวอิสที่ถูกต้อง

กฎออกเตต หลักที่ต้องรู้ก่อนเขียน

กฎออกเตต (octet rule) บอกว่าอะตอมมีแนวโน้มสร้างพันธะจนมีอิเล็กตรอนล้อมรอบ 8 ตัว เหมือนแก๊สมีตระกูล เวลานับ ให้นับทั้งอิเล็กตรอนในพันธะที่อะตอมนั้นใช้ร่วมและคู่โดดเดี่ยวของมันเอง

ข้อยกเว้นพื้นฐานที่ต้องรู้ตั้งแต่ต้นคือ H ต้องการแค่ 2 ตัว (duet) จึงสร้างพันธะได้แค่ 1 พันธะ และไม่มีวันเป็นอะตอมกลาง ส่วนข้อยกเว้นอื่น ๆ พี่แยกไว้อีกหัวข้อด้านล่าง เพราะเป็นจุดที่ข้อสอบชอบออกมาก

วิธีเขียนโครงสร้างลิวอิส 5 ขั้นตอน

ทุกโมเลกุลและไอออนใช้ขั้นตอนเดียวกันนี้ได้หมด

  1. นับเวเลนซ์อิเล็กตรอนรวม บวกเวเลนซ์อิเล็กตรอนของทุกอะตอม ถ้าเป็นไอออนลบให้บวกเพิ่มตามประจุ ถ้าเป็นไอออนบวกให้ลบออกตามประจุ
  2. เลือกอะตอมกลาง มักเป็นอะตอมที่มีค่าอิเล็กโทรเนกาติวิตีต่ำที่สุด (ยกเว้น H) หรืออะตอมที่มีจำนวนน้อยที่สุดในสูตร
  3. ต่อพันธะเดี่ยว เชื่อมอะตอมกลางกับอะตอมรอบนอกด้วยพันธะเดี่ยว พันธะละ 2 อิเล็กตรอน แล้วหักออกจากจำนวนรวม
  4. เติมคู่โดดเดี่ยว เติมให้อะตอมรอบนอกครบออกเตตก่อน ถ้ายังเหลือ ให้ใส่ที่อะตอมกลาง
  5. ปรับพันธะและตรวจ ถ้าอะตอมกลางยังไม่ครบ 8 ให้ดึงคู่โดดเดี่ยวจากอะตอมรอบนอกมาทำเป็นพันธะคู่หรือพันธะสาม แล้วตรวจว่าจำนวนอิเล็กตรอนรวมตรงกับขั้นที่ 1 และประจุฟอร์มอลสมเหตุสมผล
image 2
สรุป 5 ขั้นตอนเขียนโครงสร้างลิวอิส ใช้ได้กับทุกโมเลกุลและไอออน

ตัวอย่างที่ 1 CO₂

  1. เวเลนซ์อิเล็กตรอนรวม C มี 4 และ O มี 6 สองอะตอม รวม 4 + 12 = 16
  2. อะตอมกลางคือ C
  3. ต่อพันธะเดี่ยว O–C–O ใช้ไป 4 อิเล็กตรอน เหลือ 12
  4. เติมคู่โดดเดี่ยวให้ O ตัวละ 3 คู่ ใช้ไป 12 พอดี แต่ C มีอิเล็กตรอนแค่ 4
  5. ดึงคู่โดดเดี่ยวจาก O ข้างละ 1 คู่มาเป็นพันธะคู่ ได้ O=C=O โดย O แต่ละตัวมีคู่โดดเดี่ยว 2 คู่ ทุกอะตอมครบออกเตต

ตรวจ พันธะ 4 คู่ = 8 อิเล็กตรอน บวกคู่โดดเดี่ยว 4 คู่ = 8 อิเล็กตรอน รวม 16 ตรงกับขั้นที่ 1

ตัวอย่างที่ 2 NH₄⁺

  1. N มี 5 และ H มี 1 สี่อะตอม รวม 9 เป็นไอออนบวก 1 จึงลบ 1 เหลือ 8
  2. อะตอมกลางคือ N
  3. ต่อพันธะ N–H 4 พันธะ ใช้ไป 8 พอดี
  4. ไม่เหลืออิเล็กตรอนให้เติม N ครบออกเตตจากพันธะ 4 พันธะ และ H แต่ละตัวมี 2

เวลาเขียนไอออน ให้ใส่วงเล็บเหลี่ยมครอบทั้งโครงสร้าง แล้วเขียนประจุไว้มุมขวาบน เป็น [NH₄]⁺ จุดนี้หลายคนลืมในข้อเขียน

ตัวอย่างที่ 3 CO₃²⁻

  1. C มี 4 และ O มี 6 สามอะตอม รวม 22 เป็นไอออนลบ 2 จึงบวก 2 ได้ 24
  2. อะตอมกลางคือ C
  3. ต่อพันธะเดี่ยว 3 พันธะ ใช้ไป 6 เหลือ 18
  4. เติมคู่โดดเดี่ยวให้ O ตัวละ 3 คู่ ใช้ไป 18 พอดี แต่ C มีแค่ 6
  5. ดึงคู่โดดเดี่ยวจาก O ตัวหนึ่งมาเป็นพันธะคู่ ได้ C=O 1 พันธะ และ C–O 2 พันธะ

ตรงนี้น้องจะเห็นว่าพันธะคู่ไปอยู่กับ O ตัวไหนก็ได้ จึงเขียนได้ 3 แบบ เรียกว่าโครงสร้างเรโซแนนซ์ ซึ่งพี่จะอธิบายต่อในหัวข้อถัดไป

ประจุฟอร์มอล คืออะไร ใช้เลือกโครงสร้างที่ดีที่สุดอย่างไร

ประจุฟอร์มอล (formal charge) คือประจุที่เราสมมติให้แต่ละอะตอม โดยคิดว่าอิเล็กตรอนในพันธะถูกแบ่งให้สองอะตอมเท่า ๆ กัน คำนวณได้จากสูตร

FC = V − L − B/2

  • V คือจำนวนเวเลนซ์อิเล็กตรอนของอะตอมนั้นตอนเป็นอะตอมอิสระ
  • L คือจำนวนอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยวของอะตอมนั้น (นับเป็นตัว ไม่ใช่คู่)
  • B คือจำนวนอิเล็กตรอนในพันธะที่อะตอมนั้นใช้ร่วม

ผลรวมประจุฟอร์มอลของทุกอะตอมต้องเท่ากับประจุของโมเลกุลหรือไอออนเสมอ ใช้ข้อนี้เช็กคำตอบได้ทันที

ลองคิดกับ CO₃²⁻ ที่เพิ่งเขียนไป

อะตอมVLB/2ประจุฟอร์มอล
C4040
O ที่เป็นพันธะคู่6420
O ที่เป็นพันธะเดี่ยว (2 อะตอม)661−1

รวมได้ 0 + 0 + (−1) + (−1) = −2 ตรงกับประจุของไอออน

image 3
CO₃²⁻ เขียนได้ 3 แบบ ผลรวมประจุฟอร์มอลเท่ากับ −2

เวลามีโครงสร้างให้เลือกหลายแบบ พี่ปีโป้ใช้หลัก 3 ข้อนี้

  1. เลือกโครงสร้างที่ประจุฟอร์มอลของแต่ละอะตอมใกล้ 0 มากที่สุด
  2. ถ้าต้องมีประจุลบ ให้อยู่บนอะตอมที่อิเล็กโทรเนกาติวิตีสูงกว่า
  3. หลีกเลี่ยงโครงสร้างที่มีประจุชนิดเดียวกันอยู่ติดกัน

ตัวอย่าง CO₂ ถ้าเขียนเป็น O≡C–O จะได้ O ที่เป็นพันธะสามมีประจุฟอร์มอล +1 และ O ที่เป็นพันธะเดี่ยวมี −1 ส่วนโครงสร้าง O=C=O ทุกอะตอมเป็น 0 ดังนั้น O=C=O จึงเป็นโครงสร้างที่ดีกว่า

ระวังอย่าสับสนระหว่างประจุฟอร์มอลกับเลขออกซิเดชัน เลขออกซิเดชันคิดเหมือนยกอิเล็กตรอนในพันธะให้อะตอมที่อิเล็กโทรเนกาติวิตีสูงกว่าทั้งหมด ส่วนประจุฟอร์มอลแบ่งให้เท่ากัน ตัวเลขที่ได้จึงต่างกัน เช่น C ใน CO₂ มีประจุฟอร์มอล 0 แต่มีเลขออกซิเดชัน +4

เรโซแนนซ์ เมื่อเขียนโครงสร้างลิวอิสได้มากกว่า 1 แบบ

เรโซแนนซ์ (resonance) เกิดเมื่อโมเลกุลหรือไอออนเขียนโครงสร้างลิวอิสได้หลายแบบ โดยตำแหน่งอะตอมเหมือนเดิมทุกอย่าง ต่างกันแค่ตำแหน่งของพันธะคู่และคู่โดดเดี่ยว โครงสร้างจริงไม่ได้สลับไปมา แต่เป็นลูกผสม (resonance hybrid) ของทุกแบบพร้อมกัน

ตัวอย่างที่ออกสอบบ่อย

  • O₃ มีเวเลนซ์อิเล็กตรอน 18 เขียนได้ 2 แบบ คือ O=O–O และ O–O=O ความยาวพันธะ O กับ O ทั้งสองพันธะจึงเท่ากัน และอยู่ระหว่างพันธะเดี่ยวกับพันธะคู่
  • CO₃²⁻ เขียนได้ 3 แบบ พันธะ C กับ O ทั้งสามยาวเท่ากัน มีอันดับพันธะเฉลี่ย 4/3 และประจุ −2 กระจายไปที่ O ทั้งสามตัว
  • NO₃⁻ มีเวเลนซ์อิเล็กตรอน 24 เขียนได้ 3 แบบเช่นเดียวกับ CO₃²⁻
  • เบนซีน C₆H₆ พันธะ C กับ C ทั้งหกยาวเท่ากัน ซึ่งต่อยอดไปเรื่องอะโรมาติกไฮโดรคาร์บอน

โจทย์มักถามว่า “พันธะใดยาวเท่ากัน” หรือ “มีโครงสร้างเรโซแนนซ์กี่แบบ” ถ้าน้องเขียนโครงสร้างลิวอิสได้ ก็นับได้ทันที

ข้อยกเว้นของกฎออกเตต ที่ข้อสอบชอบหลอก

ไม่ใช่ทุกโมเลกุลจะครบ 8 พอดี ข้อยกเว้นแบ่งได้ 3 กลุ่ม

กลุ่มตัวอย่างอิเล็กตรอนรอบอะตอมกลาง
อิเล็กตรอนน้อยกว่า 8BeCl₂ (ในสถานะแก๊ส), BF₃, BCl₃Be มี 4, B มี 6
อิเล็กตรอนมากกว่า 8 (ขยายออกเตต)PCl₅, SF₆, XeF₄, XeF₂P มี 10, S มี 12, Xe ใน XeF₄ มี 12, Xe ใน XeF₂ มี 10
จำนวนอิเล็กตรอนเป็นเลขคี่NO, NO₂มีอิเล็กตรอนเดี่ยว 1 ตัว

จุดที่ต้องจำ

  • อะตอมที่ขยายออกเตตได้ต้องอยู่คาบ 3 ขึ้นไป ธาตุคาบ 2 อย่าง C, N, O, F มีอิเล็กตรอนรอบตัวเกิน 8 ไม่ได้
  • B ใน BF₃ มีแค่ 6 อิเล็กตรอน จึงรับคู่อิเล็กตรอนจากโมเลกุลอื่นได้ เช่น จาก NH₃ เป็นตัวอย่างคลาสสิกของกรด-เบสลิวอิส
  • NO มีเวเลนซ์อิเล็กตรอน 11 และ NO₂ มี 17 เป็นเลขคี่ จึงเป็นอนุมูลอิสระ (radical) ไม่มีทางทำให้ทุกอะตอมครบออกเตต
image 1
ข้อยกเว้นของกฎออกเตต น้อยกว่า 8 มากกว่า 8 และจำนวนอิเล็กตรอนเป็นเลขคี่

จากโครงสร้างลิวอิสสู่รูปร่างโมเลกุล

เมื่อได้โครงสร้างลิวอิสแล้ว ให้นับ “กลุ่มอิเล็กตรอน” รอบอะตอมกลาง โดยพันธะเดี่ยว คู่ หรือสาม นับเป็น 1 กลุ่มเท่ากัน และคู่โดดเดี่ยว 1 คู่นับเป็น 1 กลุ่ม จากนั้นเทียบกับตารางนี้

ตัวอย่างพันธะรอบอะตอมกลางคู่โดดเดี่ยวบนอะตอมกลางรูปร่างโมเลกุล
CO₂20เส้นตรง
BF₃30สามเหลี่ยมแบนราบ
CH₄40ทรงสี่หน้า
NH₃31พีระมิดฐานสามเหลี่ยม
H₂O22มุมงอ
PCl₅50พีระมิดคู่ฐานสามเหลี่ยม
SF₆60ทรงแปดหน้า
XeF₄42สี่เหลี่ยมแบนราบ
XeF₂23เส้นตรง

รายละเอียดเรื่องมุมพันธะและเหตุผลของแต่ละรูปร่าง พี่เขียนไว้แล้วในบทความรูปร่างโมเลกุลและพันธะเคมีและรูปร่างพันธะ น้องอ่านต่อได้เลย

image
นับพันธะและคู่โดดเดี่ยวรอบอะตอมกลาง แล้วเทียบรูปร่างโมเลกุล

เทคนิคทำข้อสอบโครงสร้างลิวอิสให้เร็วและแม่น

  • นับอิเล็กตรอนรวมก่อนเสมอ ข้อที่ผิดส่วนใหญ่ผิดตั้งแต่ขั้นแรก โดยเฉพาะลืมบวกหรือลบตามประจุของไอออน
  • เช็กผลรวมประจุฟอร์มอล ต้องเท่ากับประจุของสปีชีส์ ใช้เวลาไม่กี่วินาทีแต่จับผิดได้เยอะมาก
  • นับพันธะซิกมาและไพจากโครงสร้าง พันธะเดี่ยวมีซิกมา 1 พันธะคู่มีซิกมา 1 ไพ 1 พันธะสามมีซิกมา 1 ไพ 2
  • เห็นจำนวนอิเล็กตรอนเป็นเลขคี่ ให้นึกถึงอนุมูลอิสระทันที ไม่ต้องเสียเวลาพยายามทำให้ครบออกเตต
  • ถ้าอะตอมกลางเป็น B หรือ Be ให้สงสัยไว้ก่อนว่าไม่ครบ 8 ส่วนถ้าเป็น P, S, Cl, Xe ที่ต่อกับ F หรือ Cl หลายตัว ให้สงสัยว่าขยายออกเตต

ถ้าอยากฝึกเทคนิคทำข้อสอบเพิ่ม ลองอ่านเทคนิคเตรียมสอบ สอวน. เคมีประกอบด้วย

โจทย์ฝึกโครงสร้างลิวอิสแนว สอวน. พร้อมเฉลย

ลองทำเองก่อนแล้วค่อยดูเฉลย จับเวลาข้อละไม่เกิน 2 นาที

ข้อ 1 โมเลกุล HCN มีพันธะซิกมาและพันธะไพอย่างละกี่พันธะ

ข้อ 2 ประจุฟอร์มอลของ N ในไอออน NO₃⁻ เท่ากับเท่าไร

ข้อ 3 สารใดต่อไปนี้ อะตอมกลางมีอิเล็กตรอนล้อมรอบไม่ครบออกเตต ก. CCl₄ ข. NH₃ ค. BCl₃ ง. H₂O

ข้อ 4 จงเขียนโครงสร้างลิวอิสของ CN⁻ และหาประจุฟอร์มอลของ C และ N

ข้อ 5 XeF₂ มีคู่โดดเดี่ยวบนอะตอม Xe กี่คู่ และมีรูปร่างโมเลกุลแบบใด

เฉลย

  1. เวเลนซ์อิเล็กตรอนรวม 1 + 4 + 5 = 10 เขียนได้ H–C≡N โดย N มีคู่โดดเดี่ยว 1 คู่ จึงมีพันธะซิกมา 2 พันธะ (H–C และ 1 พันธะใน C≡N) และพันธะไพ 2 พันธะ
  2. เวเลนซ์อิเล็กตรอนรวม 5 + 18 + 1 = 24 โครงสร้างมี N=O 1 พันธะ และ N–O 2 พันธะ N ไม่มีคู่โดดเดี่ยว ใช้อิเล็กตรอนพันธะ 8 ตัว FC = 5 − 0 − 4 = +1
  3. ตอบ ค. BCl₃ เพราะ B มีอิเล็กตรอนล้อมรอบแค่ 6 ตัว
  4. เวเลนซ์อิเล็กตรอนรวม 4 + 5 + 1 = 10 เขียนได้ [:C≡N:]⁻ ประจุฟอร์มอลของ C = 4 − 2 − 3 = −1 และของ N = 5 − 2 − 3 = 0 รวมได้ −1 ตรงกับประจุไอออน
  5. เวเลนซ์อิเล็กตรอนรวม 8 + 14 = 22 ใช้สร้างพันธะ Xe–F 2 พันธะ 4 ตัว และเป็นคู่โดดเดี่ยวของ F 12 ตัว เหลือ 6 ตัวเป็นคู่โดดเดี่ยวบน Xe 3 คู่ รวมเป็น 5 กลุ่มอิเล็กตรอน คู่โดดเดี่ยวทั้งสามอยู่ตำแหน่งแนวราบ (equatorial) ส่วน F สองอะตอมอยู่แนวแกน จึงได้รูปร่างเส้นตรง

จุดที่น้อง ๆ มักพลาด

  • ลืมบวกหรือลบอิเล็กตรอนตามประจุของไอออน
  • เอา H ไปเป็นอะตอมกลาง ทั้งที่ H สร้างพันธะได้แค่ 1 พันธะ
  • เติมคู่โดดเดี่ยวให้อะตอมกลางก่อนอะตอมรอบนอก จนอิเล็กตรอนไม่พอ
  • พยายามทำให้ B ใน BF₃ ครบออกเตต หรือให้ธาตุคาบ 2 มีอิเล็กตรอนเกิน 8
  • ไม่ใส่วงเล็บเหลี่ยมและประจุเมื่อเขียนโครงสร้างของไอออน
  • สับสนประจุฟอร์มอลกับเลขออกซิเดชัน

คำถามที่พบบ่อยเกี่ยวกับโครงสร้างลิวอิส

โครงสร้างลิวอิสต่างจากสูตรโครงสร้างอย่างไร

สูตรโครงสร้างทั่วไปแสดงแค่พันธะระหว่างอะตอม ส่วนโครงสร้างลิวอิสแสดงอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยวด้วย ซึ่งจำเป็นต่อการทำนายรูปร่างโมเลกุลและประจุฟอร์มอล

เลือกอะตอมกลางอย่างไร

ส่วนใหญ่เลือกอะตอมที่มีอิเล็กโทรเนกาติวิตีต่ำที่สุดที่ไม่ใช่ H หรืออะตอมที่มีจำนวนน้อยที่สุดในสูตร เช่น C ใน CO₂, S ใน SF₆ และ N ใน NH₄⁺

ประจุฟอร์มอลหาอย่างไร

ใช้สูตร FC = V − L − B/2 โดย V คือเวเลนซ์อิเล็กตรอนของอะตอมอิสระ L คือจำนวนอิเล็กตรอนคู่โดดเดี่ยว และ B คือจำนวนอิเล็กตรอนในพันธะ ผลรวมประจุฟอร์มอลทุกอะตอมต้องเท่ากับประจุของโมเลกุลหรือไอออน

โมเลกุลไหนบ้างที่ไม่เป็นไปตามกฎออกเตต

มี 3 กลุ่ม คือ อิเล็กตรอนน้อยกว่า 8 เช่น BF₃ และ BeCl₂ อิเล็กตรอนมากกว่า 8 เช่น PCl₅, SF₆ และ XeF₄ และจำนวนอิเล็กตรอนเป็นเลขคี่ เช่น NO และ NO₂

โครงสร้างลิวอิสออกสอบ สอวน. เคมี แบบไหน

ส่วนใหญ่ไม่ได้ให้เขียนโครงสร้างตรง ๆ แต่ใช้เป็นขั้นแรกของโจทย์ที่ถามรูปร่างโมเลกุล สภาพขั้ว จำนวนพันธะซิกมาและไพ ความยาวพันธะจากเรโซแนนซ์ และประจุฟอร์มอล จึงต้องเขียนให้แม่นและเร็ว

สรุป

โครงสร้างลิวอิสเป็นเครื่องมือพื้นฐานที่สุดของบทพันธะเคมี ถ้าน้องทำตาม 5 ขั้น นับอิเล็กตรอนรวม เลือกอะตอมกลาง ต่อพันธะเดี่ยว เติมคู่โดดเดี่ยว แล้วปรับพันธะพร้อมเช็กประจุฟอร์มอล ก็เขียนได้ถูกเกือบทุกโมเลกุล ที่เหลือคือจำข้อยกเว้นของกฎออกเตตให้ขึ้นใจ แล้วฝึกต่อยอดไปเรื่องรูปร่างโมเลกุลและเรโซแนนซ์

ถ้าอยากเตรียมตัวสอบ สอวน. เคมี แบบเป็นระบบ ตั้งแต่พื้นฐานพันธะเคมีไปจนถึงตะลุยข้อสอบเก่า ดูคอร์ส สอวน. เคมี กับพี่ปีโป้ได้เลย และอย่าลืมลองทำข้อสอบ สอวน. เคมีของจริงแบบจับเวลา จะเห็นเลยว่าโครงสร้างลิวอิสซ่อนอยู่ในโจทย์หลายข้อกว่าที่คิด